Astronotlar neden hala eski teknoloji kullanıyor?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

10 Saniyede Özet

Uzay misyonlarında kullanılan birtakım sistemler eski görünse de bunun temel nedeni güvenilirlik ve uzun test süreçleri.

Uzay araçlarında kullanılan elektronikler, radyasyon üzere kuvvetli şartlara karşı özel olarak güçlü hale getiriliyor.

Bir parçayı değiştirmek, sırf yeni donanım takmak değil, tüm misyon mimarisini tekrar doğrulamak manasına gelebiliyor.

NASA bir yandan mevcut sistemleri korurken, öbür yandan yeni kuşak radyasyona sağlam işlemciler üzerinde de çalışıyor.

Astronotların elinde ya da uzay araçlarının içinde vakit zaman eski görünen donanımlar görmek birinci bakışta tuhaf duruyor. Yeryüzünde her yıl telefon, tablet ve bilgisayar değişirken uzay misyonlarında neden daha yeni sistemlere geçilmediği sorusu da tam burada başlıyor.

Yanıt ise hayli net. Beşerli uzay uçuşlarında öncelik yeni olanı kullanmak değil, en sert şartlarda çalışacağı kanıtlanmış sistemi kullanmak. Test yükü, maliyet, sertifikasyon süreçleri ve güvenilirlik ihtiyacı, uzay teknolojisinde en yeni ile en yanlışsız ortasına önemli bir aralık koyuyor.

Uzay teknolojisinde tüketici elektroniği mantığı işlemiyor. Yerde kullandığımız aygıtlarda bir model eskiyince yenisiyle değiştirmek makul görünebilir; lakin uzayda çalışan bir modülün sırf süratli ya da güçlü olması yetmiyor.

Fırlatma sırasında oluşan yükler, boşluk ortamı, sıcaklık farkları ve radyasyon üzere etkenler nedeniyle bir sistemin yıllar süren testlerden geçmesi gerekiyor. Bu yüzden vazife onayı almış bir donanım, daha yeni bir alternatif çıksa bile çabucak rafa kaldırılmıyor.

Tüketici elektroniği ile uzay donanımı tıpkı şey değil

NASA’nın Orion uzay aracı için paylaştığı resmi teknik bilgiler, araçtaki bilgisayar ve elektronik bileşenlerin uzay radyasyonuna karşı özel olarak sertleştirildiğini açık biçimde ortaya koyuyor.

NASA ayrıyeten Apollo periyodunda bu riskin bugünkü kadar hesaba katılmadığını, Orion’da ise elektroniklerin bu tehlikeye nazaran tasarlandığını söylüyor. Yani problem sırf “eski sistem kullanmak” değil; vazifeye özel, dayanıklılığı kanıtlanmış sistemleri korumak.

Bir parçayı değiştirmek bazen tüm sistemi yine sınamak demek

İnsanlı misyonlarda küçük bir donanım değişikliği bile zincirleme sonuç doğurabiliyor. NASA’nın beşerli araç yazılımı ve bileşen doğrulama süreçlerine dair teknik evrakları, ticari eserler kullanıldığında bile ek doğrulama katmanları gerektiğini gösteriyor.

Ajansın radyasyon sertliği teminat sürecine ait yeni standardı da her programın vazife, ortam, kullanım alanı ve ömür kriterlerine nazaran farklı başka değerlendirilmesini kaide koşuyor. Bu nedenle “daha yeni çip çıktı, onu takalım” yaklaşımı uzay tarafında pratikte işlemiyor.

Eskiyi korumak, yeniliği bırakmak manasına gelmiyor

Buradan NASA’nın yeni teknolojiye kapalı olduğu sonucu çıkmıyor. Resmi kaynaklar, Orion’da gelişmiş aviyonik sistemlerin kullanıldığını ve kurumun birebir vakitte yeni jenerasyon radyasyona güçlü çok çekirdekli işlemci projeleri geliştirdiğini gösteriyor. Diğer bir tabirle, yenilik var; fakat bu yenilik tüketici pazarındaki süratle değil, misyon güvenliğinin müsaade verdiği tempoda ilerliyor.